Dziadkowie jako rodzina zastępcza – kiedy miłość to za mało, by chronić wnuki?

Wyobraź sobie sytuację: Twój dorosły syn lub córka pogubili się w życiu. Alkohol, narkotyki, wyjazd za granicę bez kontaktu, a może po prostu rażące zaniedbania. Wnuki są u Ciebie. Karmisz je, ubierasz, kochasz nad życie.

Ale w przychodni słyszysz: „Nie mogę udzielić informacji, nie jest pani matką”. W szkole to samo. Zaczynasz rozumieć, że faktyczna opieka to jedno, a „papier” to drugie.

Ustanowienie rodziny zastępczej dziadkowie traktują często jak ostateczność. Tymczasem to najlepszy sposób, by zapewnić wnukom bezpieczeństwo prawne i finansowe, gdy rodzice biologiczni zawodzą. Jak to zrobić we Wrocławiu? Przebrnijmy przez to razem.

Kiedy dziadkowie przejmują opiekę nad wnukami?

Sąd nie zabiera dzieci rodzicom z błahego powodu. Musi wystąpić bezpośrednie zagrożenie dla dobra dziecka. Mówimy tu o sytuacjach, w których władza rodzicielska musi zostać ograniczona lub odebrana.

Najczęściej dzieje się to, gdy rodzice są niewydolni wychowawczo – przez nałogi, przemoc, chorobę psychiczną lub całkowity brak zainteresowania losem potomstwa.

Wtedy wkraczasz Ty. Sąd zawsze w pierwszej kolejności szuka opieki wśród najbliższej rodziny. To tak zwana rodzina zastępcza spokrewniona. Dla dziecka to mniejsza trauma – zostaje w znanym środowisku, z babcią i dziadkiem, których kocha.

Rodzina zastępcza spokrewniona – procedura

Sprawa zaczyna się od złożenia wniosku do sądu rejonowego (wydział rodzinny i nieletnich). Możecie to zrobić Wy, ale często inicjatywa wychodzi od szkoły, policji lub pomocy społecznej.

Co się dzieje potem? Sąd musi Was „prześwietlić”. Nie bój się tego słowa. Chodzi o sprawdzenie, czy dacie radę. W Waszym domu pojawi się kurator sądowy. Przeprowadzi wywiad środowiskowy. Sprawdzi warunki mieszkaniowe i Waszą relację z wnukami.

Pamiętaj, że wiek czy niższa emerytura nie przekreślają Waszych szans, jeśli jesteście jedyną bezpieczną przystanią dla dziecka. Sąd kieruje się dobrem małoletnich, a nie zasobnością portfela opiekunów.

Finansowanie: świadczenia dla rodziny zastępczej a alimenty

Tu często pojawia się zamieszanie. Wiele osób myśli: „skoro dostanę pieniądze z powiatu, to rodzice już nie muszą płacić”. Nic bardziej mylnego.

Jako rodzina zastępcza spokrewniona otrzymujecie ustawowe świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka (obecnie kwota ta waloryzowana jest w oparciu o przepisy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej). To pieniądze „od państwa”.

Ale to nie zwalnia biologicznych rodziców z obowiązku alimentacyjnego! Co więcej, alimenty dla rodziny zastępczej spokrewnionej są należne. Jeśli rodzice nie płacą dobrowolnie, należy ich pozwać. Sąd zasądzi alimenty na dziecko płatne do Waszych rąk.

Uwaga: Świadczenie z powiatu może zostać pomniejszone o kwotę otrzymywanych alimentów (do wysokości tego świadczenia). System jest skomplikowany, dlatego warto to dokładnie przeliczyć z adwokatem, żeby nie stracić należnych środków.

Czy dziadkowie mają pełnię władzy rodzicielskiej?

Rodzina zastępcza to nie to samo co adopcja. Dziecko nie zmienia nazwiska, a w akcie urodzenia nadal wpisani są biologiczni rodzice. Ograniczenie władzy rodzicom a dziadkowie jako opiekunowie to układ specyficzny.

Zyskujecie prawo do decydowania o bieżących sprawach życia codziennego (szkoła, lekarz, wycieczki). Jednak w sprawach „istotnych”, takich jak np. wyjazd dziecka za granicę na stałe czy poważna operacja, może być potrzebna zgoda sądu, jeśli rodzice biologiczni nie zostali całkowicie pozbawieni władzy, a jedynie ją ograniczono.

Z życia wzięte: Sprawa pani Janiny

Pani Janina przyszła do mnie zapłakana. Jej córka wyjechała do Holandii „zarobić na dom”, a wnuka, 6-letniego Kubusia, zostawiła u babci. „Tylko na miesiąc” – mówiła. Minęły dwa lata. Kontakt był sporadyczny, pieniędzy brak.

Problem pojawił się, gdy Kubuś musiał iść do szpitala na zabieg laryngologiczny. Lekarze wymagali zgody opiekuna prawnego. Pani Janina była bezradna. Córka nie odbierała telefonu.

Złożyliśmy wniosek o ustanowienie rodziny zastępczej w trybie zabezpieczenia. Sąd we Wrocławiu zadziałał błyskawicznie. Pani Janina stała się opiekunem prawnym. Dzięki temu Kubuś przeszedł operację, a babcia otrzymała wsparcie finansowe, które pozwoliło jej zapisać go na dodatkowy angielski. Córka? Pojawiła się po roku z pretensjami, ale wobec wyroku sądu musiała spokornieć.

Inni czytali również:

• Kiedy rodzice mogą odzyskać dzieci?
• Jakie prawa ma szkoła wobec rodziców z ograniczoną władzą?

Sytuacja, w której dziadkowie muszą zastąpić rodziców, jest zawsze trudna emocjonalnie. Ale pamiętaj – bierność jest najgorszym rozwiązaniem. Działając legalnie, dajesz wnukom stabilizację, której tak bardzo potrzebują.

Chcesz zacząć działać, ale gubisz się w przepisach? Umów się na konsultację w mojej kancelarii we Wrocławiu. Ustalimy strategię i wycenimy Twoje szanse.