Podważenie intercyzy – czy akt notarialny jest „święty”?

Siedzisz teraz i zastanawiasz się, co Cię podkusiło. Wtedy wydawało się to logiczne. A może wcale nie wydawało się logiczne, tylko czułeś nóż na gardle? „Podpisz, albo ślubu nie będzie”. „Podpisz, bo mam długi i komornik wejdzie na dom”. Scenariuszy jest wiele, ale finał ten sam: masz w ręku dokument, który dzisiaj jest dla Ciebie kulą u nogi.

Wielu moich klientów przychodzi do kancelarii we Wrocławiu z przekonaniem, że intercyza to wyrok ostateczny. Że skoro był notariusz, pieczątki i orzeł w koronie, to nic się nie da zrobić. To mit. Polskie prawo przewiduje sytuacje, w których nawet tak sformalizowana umowa może trafić do kosza. Pytanie brzmi: czy można unieważnić intercyzę w Twoim przypadku?

Czy intercyza jest zawsze nienaruszalna?

Zacznijmy od konkretów. Umowa majątkowa małżeńska (popularnie zwana intercyzą) to kontrakt. A jak każdy kontrakt w prawie cywilnym, musi spełniać określone warunki, żeby był ważny. Jeśli w momencie podpisywania dokumentu działy się rzeczy, które wyłączały Twoją swobodę decyzji, mamy punkt zaczepienia.

Nie chodzi tu o to, że po pięciu latach stwierdzasz, że umowa Ci się nie opłaca, bo mąż zarobił miliony, a Ty zostałaś z niczym. Chodzi o wadę prawną w momencie składania podpisu. Często rozdzielność majątkowa a rozwód to temat, który budzi najwięcej emocji, gdy okazuje się, że jeden małżonek zostaje na lodzie.

Wady oświadczenia woli przy podpisywaniu umowy

To jest Twoja najmocniejsza broń. Kodeks cywilny wymienia sytuacje, w których Twoje „tak” u notariusza jest nieważne. Najczęściej spotykam się z trzema przypadkami:

Po pierwsze: Brak świadomości lub swobody. Może byłeś pod wpływem silnych leków? Może choroba psychiczna uniemożliwiała Ci racjonalną ocenę sytuacji? To trzeba udowodnić dokumentacją medyczną.

Po drugie: Błąd. Podpisałeś, bo myślałeś, że umowa dotyczy czegoś innego, a małżonek celowo wprowadził Cię w błąd. To trudne dowodowo, ale możliwe.

Po trzecie i najważniejsze: Groźba. To klasyczna intercyza pod przymusem. „Jeśli nie podpiszesz rozdzielności, zabiorę Ci dzieci”. „Podpisz, albo wyrzucę Cię z domu”. Jeśli Twoja decyzja była wymuszona strachem, intercyzę można podważyć. Pamiętaj jednak, że na uchylenie się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem groźby masz rok od momentu, kiedy stan obawy ustal.

Sądowe ustalenie bezskuteczności intercyzy

Czasami wady oświadczenia woli to za mało. Wtedy wchodzimy na grunt pozorności umowy majątkowej. Co to znaczy? Wyobraź sobie sytuację, w której podpisujecie intercyzę tylko po to, by uciec przed wierzycielami, ale w domu dalej żyjecie tak, jakby wszystko było wspólne. Kupujecie razem, inwestujecie razem, konto jest wspólne.

Sąd może uznać, że taka umowa była zawarta „dla pozoru” i jest nieważna. To skomplikowana gra dowodowa, ale skuteczna w walce z nieuczciwym partnerem, który chce wykorzystać „papier” przeciwko Tobie, mimo że rzeczywistość wyglądała zupełnie inaczej.

Intercyza krzywdząca wierzycieli lub współmałżonka

Istnieje też pojęcie nadużycia prawa. Jeśli nierówność stron intercyza jest rażąca – na przykład Ty zrzekasz się wszystkiego, a druga strona przejmuje cały majątek, a Ty lądujesz na bruku bez środków do życia – sąd może ocenić taką umowę przez pryzmat zasad współżycia społecznego.

To nie jest automat. Sędziowie niechętnie ingerują w swobodę umów. Ale jeśli udowodnimy, że druga strona stosowała manipulację, a skutki umowy są drastycznie niesprawiedliwe i prowadzą do Twojego ubóstwa (co często wiąże się z pojęciem przemoc ekonomiczna), mamy szansę na wygraną.

Z życia wzięte: Historia Karoliny

Karolina przyszła do mnie zapłakana. Mąż, zamożny deweloper, zmusił ją do podpisania rozdzielności majątkowej tydzień przed porodem. Powiedział wprost: „Jak nie podpiszesz, nie zamelduję dziecka i nie dam ani grosza na wyprawkę”. Kobieta, będąc w burzy hormonów i panicznym strachu o przyszłość malucha, podpisała u notariusza wszystko, co jej podsunął.

Przez 3 lata żyli w rozdzielności, a on budował imperium. Przy rozwodzie chciał ją zostawić z niczym. W sądzie powołaliśmy się na wadę oświadczenia woli wynikającą z groźby bezprawnej i stanu wyłączającego świadome podjęcie decyzji (skrajny stres). Sąd unieważnił intercyzę. Majątek, który mąż zbudował przez te 3 lata, wszedł do podziału. Karolina odzyskała godność i bezpieczeństwo finansowe.

Na koniec: Inni czytali również:

• Podział majątku po rozwodzie – wszystko co musisz wiedzieć
• Czy można odwołać darowiznę dla małżonka po rozwodzie?

Chcesz zacząć działać, ale gubisz się w przepisach? Umów się na konsultację w mojej kancelarii we Wrocławiu. Ustalimy strategię i wycenimy Twoje szanse.