Rozwód obywateli Ukrainy w Polsce. Czy musisz wracać do kraju, żeby się rozstać?

Mieszkasz we Wrocławiu. Pracujesz tu, Twoje dzieci chodzą tu do szkoły. Polska stała się Twoim drugim domem, może z wyboru, a może z konieczności. Życie toczy się dalej, a relacje – niestety – czasem się kończą. Wielu moich Klientów z Ukrainy zadaje mi to samo pytanie: „Mecenasie, czy ja muszę wracać na Ukrainę, żeby wziąć rozwód?”.

Odpowiedź jest krótka: Nie. Jeśli Twoje centrum życiowe jest tutaj, polski sąd zajmie się Twoją sprawą. I co więcej – często będzie to dla Ciebie znacznie wygodniejsze i bezpieczniejsze rozwiązanie. Prawo nie wymaga od Ciebie podróży przez granicę w czasie wojny tylko po to, by zakończyć nieudane małżeństwo.

Czy polski sąd w ogóle zajmie się moją sprawą?

To jest kwestia tak zwanej jurysdykcji krajowej. W uproszczeniu: polski sędzia musi mieć „haczyk”, żeby złowić Twoją sprawę. Tym haczykiem jest miejsce zamieszkania. Jeżeli oboje mieszkacie w Polsce, sprawa jest czysta – rozwodzicie się tutaj.

A co, jeśli mąż został w Ukrainie, a Ty jesteś tutaj? Nadal masz prawo złożyć pozew w Polsce, jeśli mieszkasz tu od określonego czasu (zazwyczaj co najmniej rok, a w pewnych sytuacjach nawet 6 miesięcy). Dla sądu we Wrocławiu nie ma znaczenia, że ślub braliście w Odessie czy Charkowie. Ważne jest to, gdzie teraz jest Wasz dom.

Musisz jednak wiedzieć, że rozwód z obcokrajowcem lub między cudzoziemcami w Polsce rządzi się swoimi prawami. Sąd ustali, czy macie tu tzw. pobyt zwykły. To nie musi być stały meldunek – chodzi o faktyczne przebywanie i zamiar pozostania.

Według jakiego prawa orzeka sąd? Polskiego czy Ukraińskiego?

To jest moment, w którym psychologia styka się z twardą procedurą. Ludzie boją się nieznanego. Boisz się, że polskie prawo Cię skrzywdzi? Niepotrzebnie. Mamy przepisy unijne (tzw. Rzym III), które pozwalają ustalić prawo właściwe.

Zazwyczaj, jeśli oboje mieszkacie w Polsce, sąd zastosuje prawo polskie. Ale możecie też zgodnie wybrać prawo ukraińskie przed sądem! W praktyce jednak, adwokaci rzadko to doradzają, bo sędzia w Polsce zna prawo polskie. Stosowanie prawa obcego wydłuża proces, bo sąd musi prosić o opinie biegłych czy Ministerstwo Sprawiedliwości, żeby ustalić, co dokładnie mówi ukraiński kodeks rodzinny.

Warto wiedzieć, że wybór sądu właściwego w sprawie o rozwód jest kluczowy dla strategii. Jeśli zależy Ci na czasie, trzymajmy się polskich przepisów.

Z życia wzięte: Historia Oleny i Andrija

Pamiętam sprawę Oleny. Uciekła z Charkowa z dwójką dzieci na początku wojny. Andrij dojechał do nich po pół roku, ze względu na wiek i stan zdrowia został zwolniony ze służby. Zamieszkali na wrocławskich Krzykach. Niestety, wojenna trauma i zmiana otoczenia obnażyły kryzys, który trwał od lat. Andrij zaczął pić, stał się agresywny.

Olena przyszła do mnie przerażona. Myślała, że musi jechać do Charkowa, żeby się rozwieść, a bała się tam wracać. Kiedy wyjaśniłem jej, że skoro oboje mieszkają tutaj, to Sąd Okręgowy we Wrocławiu jest właściwy, kamień spadł jej z serca. Złożyliśmy pozew z wnioskiem o zabezpieczenie alimentów. Sąd działał szybko. Olena uzyskała rozwód na drugiej rozprawie, a co najważniejsze – sąd ustalił miejsce zamieszkania dzieci przy niej w Polsce.

Dokumenty – bez tego ani rusz

Sąd w Polsce nie uwierzy Ci „na słowo”, że jesteście małżeństwem. Musisz dostarczyć oryginał aktu małżeństwa. I tu pojawia się wyzwanie. Dokument sporządzony w języku ukraińskim (cyrylicą) jest dla polskiego sędziego nieczytelny. Musisz go przetłumaczyć.

Nie wystarczy „zwykłe” tłumaczenie. Musi to być tłumacz przysięgły wpisany na polską listę. Podobnie jest z aktami urodzenia dzieci. Jeśli nie masz oryginałów (bo np. zostały w domu, który został zniszczony), będziemy musieli ściągnąć duplikaty z ukraińskiego konsulatu lub urzędu stanu cywilnego. To potrwa, ale jest do zrobienia.

Pamiętaj, że koszty tłumaczeń i opłat sądowych to element budżetu, który musisz zaplanować. Warto sprawdzić, ile kosztuje rozwód we Wrocławiu, aby nie być zaskoczonym wydatkami.

Co z dziećmi i alimentami?

Dla sądu dobro dzieci jest święte. Niezależnie od paszportu. Jeśli dzieci mieszkają w Polsce, sąd zdecyduje o:

• Władzy rodzicielskiej,
• Miejscu zamieszkania dzieci (przy matce czy przy ojcu),
• Kontaktach z drugim rodzicem,
• Alimentach.

Wielu ojców z Ukrainy myśli, że skoro pracują „na czarno” lub dorywczo, to sąd nie zasądzi alimentów. To błąd. Polski sąd ocenia możliwości zarobkowe, a nie tylko to, co wykażesz na papierze. Jeśli jesteś zdrowym mężczyzną w sile wieku, sąd uzna, że możesz pracować i zarabiać na dzieci. Kwestia władzy rodzicielskiej jest tu rozstrzygana identycznie jak w przypadku polskich rodzin.

Chcesz zacząć działać, ale gubisz się w przepisach dwóch krajów? Umów się na konsultację w mojej kancelarii we Wrocławiu. Ustalimy strategię i wycenimy Twoje szanse na szybkie zakończenie sprawy.