Czy darowizna podlega podziałowi przy rozwodzie? To zależy od jednego słowa

Rozwód to emocjonalny rollercoaster, ale podział majątku to już czysta matematyka i… walka na dokumenty. Często przychodzą do mnie Klienci z pytaniem: „Panie Mecenasie, czy mieszkanie, które dostałam od rodziców, muszę oddać mężowi?” albo „Czy samochód od teścia jest też mój?”.

Zasada jest prosta, ale życie – jak to życie – lubi komplikować. Zasadniczo, to co otrzymujesz w darowiźnie, trafia do Twojego majątku osobistego. Oznacza to, że przy rozwodzie druga strona nie ma do tego prawa. Ale uwaga – diabeł tkwi w szczegółach aktu notarialnego i intencjach darczyńcy.

Dostałem działkę, wybudowaliśmy dom. Czyj jest dom?

To absolutny klasyk w sprawach o podział majątku. Rodzice przepisują synowi działkę budowlaną. To darowizna tylko dla niego. Syn się żeni, biorą kredyt, budują dom. Rozwodzą się. Żona krzyczy: „Dom jest wspólny!”. Syn odpowiada: „Działka jest moja, więc wszystko na niej jest moje!”. Kto ma rację?

Prawnie – syn. W polskim prawie obowiązuje zasada superficies solo cedit – to, co jest na gruncie, przypada właścicielowi gruntu. Dom prawnie należy do tego małżonka, który otrzymał działkę w darowiźnie. Ale spokojnie, to nie znaczy, że drugi małżonek zostaje z niczym.

Tutaj wchodzą w grę nakłady z majątku osobistego lub wspólnego na majątek osobisty. Jeśli budowaliście dom za wspólne pieniądze na Twojej działce, musisz się z żoną lub mężem rozliczyć. Nie dzielicie domu (bo jest Twój), ale dzielicie pieniądze włożone w jego budowę.

To może Cię zainteresować: Dom na działce jednego z małżonków – jak to rozliczyć?

Pieniądze „w kopercie” – koszmar dowodowy

Wielu rodziców chce pomóc młodym, dając im gotówkę na start. Jeśli robią przelew z tytułem „Darowizna dla córki Ani na mieszkanie”, sprawa jest czysta – to majątek osobisty Ani. Ale jeśli dają gotówkę do ręki, a Wy wpłacacie to na wspólne konto… zaczynają się schody.

Sąd nie siedzi w głowach Waszych rodziców. Jeśli nie ma dokumentu, przyjmuje się domniemanie, że pieniądze, które wpłynęły do majątku wspólnego w trakcie małżeństwa, są wspólne. Dlatego tak ważne są darowizny od rodziców udokumentowane przelewem bankowym i zgłoszeniem do Urzędu Skarbowego.

Historia z sali sądowej: „Prezent ślubny”

Pamiętam sprawę Marka i Ewy. Na weselu ojciec Ewy wręczył jej kluczyki do nowego samochodu. Powiedział głośno przy gościach: „To dla Was, żebyście bezpiecznie jeździli”. Jednak w umowie darowizny, którą podpisali tydzień później, jako obdarowana wpisana była tylko Ewa. Po 5 latach, przy rozwodzie, Marek żądał spłaty połowy wartości auta.

Sąd oparł się na dokumencie. Mimo że intencją „toastową” było obdarowanie pary, papier mówił co innego. Samochód został przy Ewie bez obowiązku spłaty. To pokazuje, jak ważny jest formalizm. Z drugiej strony, typowe prezenty ślubne (koperty od gości, żelazka, thermomixy) zazwyczaj wchodzą do majątku wspólnego, chyba że darczyńca wyraźnie zaznaczył inaczej.

Kiedy darowizna staje się wspólna?

Istnieje wyjątek. Darczyńca (np. Twój ojciec) może w umowie darowizny wyraźnie zaznaczyć, że przedmiot ma wejść do Waszego majątku wspólnego. Dzieje się tak rzadziej, ale jest to możliwe. Wtedy, mimo że darowizna pochodzi od Twojej rodziny, staje się własnością Was obojga.

Warto też pamiętać, że sytuacja zmienia się, jeśli macie rozdzielność majątkową. Wtedy rozdzielność majątkowa a wspólny dom czy inne składniki majątku są traktowane zupełnie inaczej niż przy ustroju wspólności ustawowej.

Czy można odebrać darowiznę po rozwodzie?

Czasami emocje biorą górę i teściowie chcą „odwdzięczyć się” zięciowi lub synowej za krzywdę ich dziecka. Istnieje instytucja zwana odwołaniem darowizny z powodu rażącej niewdzięczności. Jeśli obdarowany małżonek dopuścił się względem darczyńcy czynów karalnych lub wysoce nagannych, odwołanie darowizny dla małżonka jest możliwe, choć w sądzie bywa trudne do przeprowadzenia.

Pamiętaj, że każdy podział majątku jest inny. To, co wchodzi w skład majątku wspólnego, a co jest osobiste, często wymaga głębokiej analizy historii przelewów i umów z lat ubiegłych.

Inni czytali również: Podział majątku po rozwodzie – kompletny przewodnik.

Chcesz zacząć działać, ale gubisz się w przepisach? Umów się na konsultację w mojej kancelarii we Wrocławiu. Ustalimy strategię i wycenimy Twoje szanse.