Stalking po rozwodzie – gdzie kończy się „walka o miłość”, a zaczyna przestępstwo?

Rozstanie rzadko bywa aksamitne. Emocje buzują, padają mocne słowa, a telefony grzeją się do czerwoności. To naturalny etap żałoby po związku. Ale co zrobić, gdy sprawa rozwodowa się kończy (lub trwa), a Twój były partner wciąż jest obecny w Twoim życiu – zbyt obecny?

Budzisz się – SMS. Wychodzisz do pracy – on „przypadkiem” przejeżdża obok. Wracasz do domu – kwiaty pod drzwiami, których nie zamawiałaś. Znajomi mówią: „Ale on się stara, walczy o Ciebie!”. Ty jednak czujesz ścisk w żołądku, a nie motyle.

To, co z boku może wyglądać na romantyczną walkę o powrót, w rzeczywistości często jest uporczywym nękaniem, czyli stalkingiem. Jako adwokat widzę to zbyt często: kontrola przebrana za troskę.

Czym jest stalking w świetle prawa?

Kodeks karny w art. 190a mówi jasno: kto przez uporczywe nękanie innej osoby wzbudza w niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia lub istotnie narusza jej prywatność, podlega karze. Brzmi skomplikowanie? Przełóżmy to na ludzki język.

Nie chodzi tu o jeden telefon z pytaniem „czy do siebie wrócimy”. Chodzi o powtarzalność i intencję. Jeśli jasne powiedziałaś „nie”, a on nadal dzwoni 50 razy dziennie, śledzi Cię w mediach społecznościowych i komentuje każdy Twój ruch – to jest nękanie.

Wielu sprawców próbuje się tłumaczyć: „przecież ja tylko chciałem naprawić rodzinę”. Sąd jednak patrzy na skutek. Jeśli Twoim skutkiem jest lęk, bezsenność i oglądanie się za ramię, to mamy problem prawny, a nie sercowy. Często taki schemat działania prezentuje rozwód z narcyzem, który nie potrafi pogodzić się z utratą kontroli.

Dowody – Twoja tarcza w sądzie

Wiem, że Twoim pierwszym odruchem jest kasowanie obraźliwych wiadomości i blokowanie numeru. To błąd. W sądzie i na policji liczą się twarde dowody. Emocje są ważne dla psychologa, dla prokuratora liczy się „papier”.

Nie kasuj SMS-ów. Rób zrzuty ekranu z komunikatorów. Jeśli on wystaje pod Twoim domem lub miejscem pracy – rób zdjęcia lub nagrywaj filmy. Czy to legalne? Tak, jeśli dokumentujesz przestępstwo wymierzone w Ciebie. Więcej o tym piszę w artykule o nagrywaniu bez zgody.

Świadkowie też są na wagę złota. Sąsiedzi widzieli go pod klatką? Koleżanki z pracy odbierały głuche telefony na służbowy numer? Poproś ich o spisanie oświadczeń. To buduje materiał dowodowy, który pozwoli nam złożyć zawiadomienie o przestępstwie.

Cyberstalking – nękanie w sieci

Dziś stalking przeniósł się do internetu. Fałszywe konta na Facebooku, obsmarowywanie Cię na forach, włamywanie się na skrzynkę mailową. To nadal jest przemoc. Jeśli Twój były mąż publicznie pierze brudy i udostępnia Twoje prywatne zdjęcia, narusza Twoje dobra osobiste i popełnia przestępstwo.

Pamiętaj, że dowody z Facebooka czy Instagrama są pełnoprawnym materiałem w sądzie. Zrób print screeny z widoczną datą i adresem URL. Nawet jeśli on je usunie, Ty masz kopię.

Z życia wzięte: Historia „Przypadkowego” Piotra

Prowadziłem sprawę Pani Anny (imię zmienione). Jej mąż, Piotr, po złożeniu pozwu o rozwód wyprowadził się, ale… nie do końca. „Przypadkiem” spotykał ją rano w piekarni. „Przypadkiem” parkował obok jej biura, by „sprawdzić silnik”. Wysyłał prezenty kurierem do jej pracy, wprawiając ją w zakłopotanie.

Anna czuła się osaczona, ale policja początkowo bagatelizowała sprawę („przecież jej nie bije”). Przełom nastąpił, gdy Piotr zaczął montować lokalizatory GPS w zabawkach dziecka, by wiedzieć, gdzie Anna spędza weekendy. To był twardy dowód na inwigilację.

W sądzie Piotr twierdził, że martwi się o syna. Sędzia jednak uznał, że to klasyczna obsesyjna zazdrość po rozpadzie związku. Uzyskaliśmy zakaz zbliżania się, co wreszcie dało Annie oddech i pozwoliło normalnie żyć. Finałem był też szybki rozwód – choć w tej sytuacji wina Piotra była bezsporna, Annie zależało przede wszystkim na ucięciu relacji.

Jakie kroki prawne możesz podjąć?

Po pierwsze, zgłoszenie na policję. Wiem, to stresujące, ale konieczne. Stalking jest przestępstwem ściganym na wniosek pokrzywdzonego. Bez Twojego oficjalnego „chcę ścigania sprawcy”, organy mogą mieć związane ręce.

Po drugie, wniosek o zakaz zbliżania się i kontaktowania. Można go uzyskać w postępowaniu karnym, ale także cywilnym jako zabezpieczenie. To potężne narzędzie. Złamanie takiego zakazu grozi poważnymi konsekwencjami.

Po trzecie, zadbaj o swoje bezpieczeństwo tu i teraz. Czasem konieczna jest wymiana zamków w drzwiach, nawet jeśli mieszkanie formalnie wciąż jest wspólne, a Ty czujesz realne zagrożenie. W skrajnych przypadkach, gdy dochodzi do gróźb lub rękoczynów, uruchamiana jest procedura jaką jest Niebieska Karta.

Pamiętaj, nikt nie ma prawa Cię kontrolować ani zastraszać. Rozwód to koniec małżeństwa, a nie początek niewolnictwa. Prawo jest po to, by Cię chronić, ale musisz dać mu szansę zadziałać.

Chcesz zacząć działać, ale gubisz się w przepisach? Umów się na konsultację w mojej kancelarii we Wrocławiu. Ustalimy strategię i wycenimy Twoje szanse.