Wartość majątku wspólnego – z jakiej daty sąd wycenia Twój dom i samochód?

Wyobraź sobie sytuację: rozwodzisz się dzisiaj. Wasze wspólne mieszkanie jest warte 600 000 zł. Sprawę o podział majątku zakładasz dopiero za 3 lata, bo musisz odpocząć psychicznie. Przez ten czas ceny nieruchomości szybują w górę i mieszkanie jest warte milion. Pytanie za 400 tysięcy złotych brzmi: którą kwotę weźmie pod uwagę sąd, dzieląc pieniądze między Was?

Jako adwokat rodzinny widzę to w mojej kancelarii we Wrocławiu niemal codziennie. Ludzie są zszokowani, gdy dowiadują się, że „zamrożenie” stanu posiadania na dzień rozwodu nie oznacza zamrożenia cen.

Dzisiaj wyjaśnię Ci prostą, ale brutalną zasadę: stan majątku a jego wartość to dwie różne historie. Zrozumienie tego mechanizmu to klucz do tego, by nie dać się ograć finansowo byłemu partnerowi.

Złota zasada podziału: Stan z wtedy, ceny z dzisiaj

To zdanie musisz zapamiętać. Sąd, dokonując podziału majątku wspólnego, stosuje zasadę, która dla wielu wydaje się niesprawiedliwa, ale jest logiczna z punktu widzenia ekonomii. Ustala on:

• Skład majątku (czyli co wchodzi do worka: mieszkanie, auto, obrazy) – według stanu na dzień, w którym nastąpiło ustanie majątkowej wspólności małżeńskiej (zazwyczaj data uprawomocnienia się wyroku rozwodowego).
• Wartość majątku (ile to jest warte w gotówce) – według cen z chwili orzekania o podziale (czyli de facto z dnia, w którym sąd wydaje postanowienie działowe, często lata po rozwodzie).

Dlaczego tak jest? Bo sąd wychodzi z założenia, że skoro dzielimy majątek „teraz”, to musisz dostać równowartość tego majątku w dzisiejszym pieniądzu, a nie w pieniądzu sprzed lat, który przez inflację mógł stracić na wartości.

Co to oznacza dla Ciebie w praktyce?

Jeśli masz przejąć mieszkanie na własność i spłacić byłego męża lub żonę, a proces ciągnie się latami, to przy rosnącym rynku nieruchomości zapłacisz dużo wyższą spłatę. Czas działa na Twoją niekorzyść. Podział majątku po rozwodzie i spłata będą obliczane na podstawie aktualnych, wysokich cen.

Z drugiej strony, jeśli to Ty czekasz na spłatę od byłego małżonka, który został w domu – opłaca Ci się czekać (przy założeniu, że ceny nieruchomości rosną). Twój udział w majątku rośnie razem z rynkiem, nawet jeśli palcem nie kiwnąłeś przy remoncie (choć tu uwaga na nakłady, o czym za chwilę).

Biegły rzeczoznawca – sędzia Twojego portfela

W sądzie nikt nie będzie zgadywał, ile wart jest dom. Jeśli nie dogadacie się co do wartości (co jest rzadkie, bo każda strona ciągnie w swoją stronę), sąd powoła biegłego. To wycena nieruchomości przy podziale majątku sporządzona przez rzeczoznawcę będzie dla sądu „święta”.

Pamiętaj, że opinia biegłego kosztuje. Często pojawia się konieczność uiszczenia opłaty – to tzw. zaliczka na biegłego. Koszt ten ostatecznie ponoszą strony, zazwyczaj po połowie. Czasem lepiej ustalić wspólną, uśrednioną cenę, niż płacić kilka tysięcy za operat szacunkowy.

Z życia wzięte: Historia „Drogiej Zwłoki”

Mieliśmy w kancelarii sprawę Pana Tomasza. Rozwiódł się w 2018 roku. Mieszkanie na wrocławskich Krzykach było wtedy warte około 550 000 zł. Tomasz został w mieszkaniu, żona się wyprowadziła. Przez 5 lat nie mogli się dogadać. Żona chciała 300 tys. spłaty, Tomasz oferował 250 tys. Sprawa trafiła do sądu w 2023 roku.

Biegły wycenił mieszkanie na… 920 000 zł. Tomasz był w szoku. Sąd zasądził spłatę dla byłej żony w wysokości 460 000 zł. Przez 5 lat zwlekania i upierania się przy „swojej racji”, Tomasz stracił de facto ponad 150 000 zł (różnica między tym, co chciała żona, a tym, co musiał oddać). To klasyczny przykład, jak brak wiedzy o dacie wyceny niszczy budżet.

To może Cię zainteresować: Nakłady z majątku osobistego – jak je odzyskać, gdy inwestowałeś w wspólny dom po rozwodzie?

A co z pieniędzmi na koncie?

Tutaj sprawa wygląda nieco inaczej i często jest bolesna. Pieniądze w banku a podział majątku to temat rzeka. Zasadniczo dzielimy kwotę nominalną, która była na koncie w dniu ustania wspólności (rozwodu). Jeśli na koncie było 100 000 zł, to po 5 latach sąd nadal dzieli 100 000 zł.

Problem w tym, że 100 tys. zł pięć lat temu było warte znacznie więcej niż dziś. Inflacja „zjada” te pieniądze, a druga strona (która np. wypłaciła środki) zazwyczaj nie musi tej inflacji wyrównywać. To kolejny powód, by nie zwlekać.

Inni czytali również:

• Ile kosztuje sprawa o podział majątku we Wrocławiu?
• Podział majątku po rozwodzie: Dom – co z nim zrobić?

Wartość majątku to gra na zmieniającym się rynku. Nie pozwól, by bierność kosztowała Cię dorobek życia. Czasem szybka ugoda, nawet z pozoru mniej korzystna, chroni przed ryzykiem drastycznego wzrostu cen nieruchomości w przyszłości.

„`