Kryptowaluty a podział majątku: Jak podzielić Bitcoin przy rozwodzie?

Jeszcze kilka lat temu temat Bitcoinów na sali sądowej wywoływał konsternację. Sędziowie patrzyli na wydruki z giełd jak na pismo klinowe. Dziś? To nasza codzienność we Wrocławiu. Kryptowaluty przestały być zabawą dla „informatyków”, a stały się realnym, często ogromnym składnikiem majątku, o który toczą się zażarte boje.

Jeśli myślisz, że wirtualna waluta jest niewidzialna dla prawa, to jesteś w błędzie. Jeśli jednak boisz się, że Twój małżonek skutecznie ukrył miliony w cyfrowej chmurze – mam dla Ciebie dobrą i złą wiadomość. Dobra jest taka, że blockchain pamięta wszystko. Zła? Że trzeba wiedzieć, gdzie szukać.

Kryptowaluty jako składnik majątku wspólnego

Zacznijmy od podstaw. Czy Bitcoin, Ethereum albo stablecoiny wchodzą w skład majątku wspólnego? Odpowiedź brzmi: zdecydowanie tak, pod warunkiem, że zostały nabyte w trakcie trwania małżeństwa ze środków wspólnych. Dla sądu nie ma znaczenia, czy kupiliście za te pieniądze mieszkanie, samochód, czy cyfrowy zapis na serwerze.

Wielu moich klientów jest zaskoczonych, gdy tłumaczę im, że podział majątku po rozwodzie obejmuje absolutnie wszystko, co ma wartość ekonomiczną. Kryptowaluta to prawo majątkowe. Jeśli Twój mąż kupił Bitcoina za pensję, która wpływała na wspólne konto – połowa tego Bitcoina (teoretycznie) należy do Ciebie.

Problem z ustaleniem i wyceną wirtualnych aktywów

Tutaj zaczynają się schody. O ile wycena mieszkania przez rzeczoznawcę jest prosta, o tyle kurs kryptowalut to rollercoaster. Dziś portfel może być wart 100 tysięcy złotych, a w dniu rozprawy – 50 tysięcy lub 200 tysięcy. Sąd zazwyczaj ustala skład majątku na dzień ustania wspólności (czyli np. uprawomocnienia się wyroku rozwodowego), ale jego wartość – na dzień orzekania o podziale.

To rodzi ogromne ryzyko. Wyobraź sobie, że sąd przyznaje Ci spłatę w gotówce na podstawie wyceny z „górki”, a Twój małżonek zostaje z krypto, które nagle straciło 80% wartości. Albo odwrotnie – zrzekasz się roszczeń do „bezwartościowych internetowych pieniędzy”, które rok później czynią Twojego byłego milionerem. Dlatego tak ważne jest zrozumienie specyfiki dochodów z internetu i krypto.

Jak udowodnić, że mąż ma Bitcoiny?

Największy mit? „Kryptowaluty są w pełni anonimowe”. To bzdura, którą powtarzają amatorzy. Większość osób kupuje krypto na giełdach (takich jak Binance, Zonda, Coinbase), które wymagają pełnej weryfikacji tożsamości (KYC – Know Your Customer). Zostawiają ślady cyfrowe, które są nie do wymazania.

Twoim sprzymierzeńcem jest historia rachunku bankowego. Nikt nie dostaje Bitcoinów z powietrza (chyba że je „kopie”, co też generuje gigantyczne rachunki za prąd). Pieniądze na zakup musiały wyjść z tradycyjnego systemu bankowego. Szukamy przelewów do podmiotów płatniczych, kantorów internetowych lub bezpośrednio na giełdy.

Wnioski dowodowe do giełd kryptowalut i analiza przelewów

Jako adwokat, w takich sprawach działam dwutorowo. Po pierwsze, wnioskujemy do sądu o zwrócenie się do polskich i zagranicznych giełd kryptowalut o ujawnienie historii transakcji i salda. Polskie podmioty współpracują chętnie. Z zagranicznymi bywa różnie, ale sama groźba takiego wniosku często skłania drugą stronę do negocjacji.

Po drugie, analizujemy wyciągi bankowe pod kątem wyprowadzania majątku na „słupa” lub dziwnych przelewów tytułem „zasilenie”. Często zdarza się, że mąż przelewa środki koledze, a ten kupuje za nie krypto. To też jest do wytropienia, choć wymaga więcej pracy i sprytu.

Egzekucja z portfela kryptowalutowego

To jest najtrudniejszy moment. Sąd ustalił, że mąż ma 5 Bitcoinów. I co dalej? Komornik nie wejdzie do „chmury”. Jeśli dłużnik nie poda klucza prywatnego (hasła), technicznie nie da się tych środków zająć. Nie ma banku, do którego komornik wyśle pismo.

Jednak prawo radzi sobie z tym okrężną drogą. Jeśli udowodnimy posiadanie tych aktywów, sąd zaliczy ich wartość na poczet majątku przejętego przez męża. W praktyce: on zachowuje swoje Bitcoiny, ale w zamian Ty dostajesz całe mieszkanie i oszczędności w złotówkach, bez konieczności spłacania go. To często bardzo bolesne rozwiązanie dla strony ukrywającej krypto, bo zostaje z wirtualną walutą, ale traci dach nad głową.

Z życia wzięte: „Zgubiony pendrive”

Prowadziłem sprawę, gdzie mąż twierdził, że jest bankrutem. Firma upadła, konta puste. Żona (moja Klientka) pamiętała jednak, że mąż godzinami siedział przed komputerem i ekscytował się wykresami. Podczas analizy wyciągów znaleźliśmy regularne przelewy na Revolut, a stamtąd – na giełdę Binance.

Mąż w sądzie zeznał, że wszystko stracił na spadkach („krachu”). Poprosiłem o historię transakcji. Okazało się, że tuż przed spadkami wymienił Bitcoiny na tzw. stablecoiny (USDT – krypto powiązane z dolarem), które nie tracą na wartości. Pieniądze tam były, nienaruszone. Sąd nie miał litości – uznał te środki za majątek wspólny i nakazał podział pieniędzy zgodnie z ich realną wartością. Mina męża? Bezcenna.

Chcesz zacząć działać, ale gubisz się w przepisach i technologii? Umów się na konsultację w mojej kancelarii we Wrocławiu. Ustalimy strategię i wycenimy Twoje szanse na odzyskanie ukrytego majątku.