Majątek „na słupa” – jak odzyskać pieniądze ukryte przez małżonka?

Wyobraź sobie sytuację: małżeństwo się sypie, emocje sięgają zenitu, a w tle pojawia się temat pieniędzy. Nagle okazuje się, że wspólne konto świeci pustkami, samochód został sprzedany szwagrowi za grosze, a dochodowa firma przepisana na teściową. Brzmi znajomo?

To klasyczny scenariusz wyprowadzania majątku „na słupa”. W mojej kancelarii we Wrocławiu widzę to zbyt często. Małżonek, chcąc uniknąć uczciwego podziału majątku po rozwodzie, kombinuje jak koń pod górę. Ale mam dla Ciebie dobrą wiadomość: polskie prawo ma na to skuteczne, choć brutalne narzędzia.

Mąż przepisał wszystko na brata/matkę?

To najczęstszy trik. „Sprzedaż” lub darowizna na rzecz najbliższej rodziny. Małżonek liczy na to, że skoro formalnie nie jest już właścicielem mieszkania czy udziałów w spółce, to sąd nie będzie mógł ich podzielić. Jest w błędzie.

Takie działanie to często podręcznikowa przemoc ekonomiczna. Cel jest prosty: zostawić Cię z niczym. Jednak prawo cywilne przewidziało sytuację, w której dłużnik (w tym przypadku małżonek zobowiązany do podziału majątku) wyzbywa się własności, by stać się niewypłacalnym.

Jeśli Twój mąż lub żona przepisali majątek na osobę trzecią, a zrobili to ze świadomością pokrzywdzenia Ciebie – mamy otwartą drogę do walki. Nie ma znaczenia, czy to była darowizna od rodziców (zwrotna), czy rzekoma sprzedaż koledze z wojska.

Skarga pauliańska – jak odzyskać wyprowadzony majątek

To Twoja najpotężniejsza broń. Instytucja znana prawnikom jako skarga pauliańska pozwala uznać czynność prawną (np. sprzedaż auta, przepisanie domu) za bezskuteczną w stosunku do Ciebie.

Co to oznacza w praktyce? Jeśli wygrasz taką sprawę, komornik będzie mógł zająć ten „sprzedany” składnik majątku tak, jakby nadal należał do Twojego męża czy żony. Obojętnie, że w dowodzie rejestracyjnym widnieje już szwagier.

Aby to zadziałało, musimy wykazać trzy rzeczy:
1. Małżonek dokonał czynności prawnej (sprzedał/darował).
2. Wskutek tego stał się niewypłacalny (lub bardziej niewypłacalny).
3. Osoba trzecia (ten „słup”) wiedziała o tym lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. W przypadku rodziny domniemywa się, że wiedzieli o wałku.

Pozorność umów darowizny i sprzedaży

Drugim frontem walki jest udowodnienie pozorności umowy. Czym się różni od skargi pauliańskiej? Przy skardze pauliańskiej uznajemy, że umowa była ważna, ale krzywdząca. Przy pozorności twierdzimy, że do umowy tak naprawdę w ogóle nie doszło – była tylko teatrzykiem dla urzędów.

Klasyk: Mąż sprzedaje koledze luksusowego SUV-a za 50 tysięcy złotych (wartego 200 tysięcy), ale nadal nim jeździ, tankuje na swoje nazwisko i trzyma w swoim garażu. To jest pozorność w czystej postaci.

Jak udowodnić, że „słup” tylko figuruje w papierach?

Tutaj wchodzimy w rolę detektywa. Sąd nie uwierzy Ci na słowo, musimy położyć na stole twarde dowody. Co sprawdzamy?

1. Przepływy finansowe: Czy „kupujący” faktycznie przelał pieniądze? Często okazuje się, że umowa mówi o „zapłacie gotówką”, co w dzisiejszych czasach przy dużych kwotach jest podejrzane.
2. Sytuacja majątkowa „słupa”: Czy bezrobotny brat męża miał 300 tysięcy na zakup mieszkania? Skąd wziął te środki?
3. Faktyczne władztwo: Kto opłaca czynsz? Kto widnieje w ubezpieczeniu auta? Kto czerpie zyski z firmy?

Czasami konieczne może być nawet odwołanie darowizny dla małżonka, jeśli to Ty wcześniej przepisałaś coś na niego, a on teraz próbuje to ukryć.

Z życia wzięte – historia z sali sądowej

Pamiętam sprawę Pana Marka (imię zmienione), dewelopera. Tydzień przed złożeniem pozwu rozwodowego „sprzedał” udziały w spółce swojemu wieloletniemu przyjacielowi. Na papierze Pan Marek stał się biednym pracownikiem z pensją minimalną. Jego żona była przerażona.

W sądzie prześwietliliśmy nabywcę. Okazało się, że „nowy właściciel” potężnej firmy deweloperskiej na co dzień pracuje jako… kierowca busa w innej firmie i nie ma pojęcia o zarządzaniu inwestycjami. Nie potrafił odpowiedzieć na proste pytania o bieżące budowy. Sąd nie miał wątpliwości – umowa była pozorna. Majątek wrócił do puli podziału, a Pan Marek musiał spłacić żonę co do grosza, dodatkowo pokrywając koszty procesu.

Jeśli podejrzewasz, że Twój partner ukrywa środki, np. inwestując w kryptowaluty a podział majątku wydaje Ci się przez to niemożliwy, pamiętaj – w cyfrowym świecie też zostają ślady.

Chcesz zacząć działać, ale gubisz się w przepisach? Umów się na konsultację w mojej kancelarii we Wrocławiu. Ustalimy strategię i wycenimy Twoje szanse.