Dlaczego dziecko jest agresywne po rozwodzie rodziców?

Siedzisz w kuchni, ręce Ci drżą, a w uszach wciąż dźwięczy trzaśnięcie drzwiami. Twoje słodkie, kochane dziecko, które jeszcze rok temu przytulało się na dobranoc, przed chwilą krzyknęło, że Cię nienawidzi. Albo rzuciło talerzem o podłogę.

Znasz to? Wiem, że tak. W mojej kancelarii we Wrocławiu widzę to regularnie. Rodzice przychodzą przerażeni, myśląc, że stracili dziecko na zawsze. Że rozwód zniszczył wszystko.

Mam dla Ciebie jedną, najważniejszą wiadomość na start: To nie jest Twoja wina, ale to Twój problem do rozwiązania. Agresja po rozwodzie to niemal „klasyka gatunku”. Dziecko nie ma adwokata, nie pisze pism procesowych. Ono krzyczy, bije i gryzie, bo tylko tak potrafi powiedzieć: „Boję się, że mój świat się wali”.

Psychologia rozwodu: Złość jako tarcza ochronna

Jako adwokat z zacięciem psychologicznym powiem Ci wprost: agresja to wierzchołek góry lodowej. Pod spodem jest gigantyczny lęk i bezradność. Wyobraź sobie, że ktoś nagle zabiera Ci dom, poczucie bezpieczeństwa i każe wybierać, kogo kochasz bardziej.

Dziecko często nie rozumie pojęć takich jak władza rodzicielska czy podział majątku. Ono czuje napięcie. Jeśli Ty płaczesz, ono się boi. Jeśli Ty klniesz na byłego męża/żonę, ono czuje lojalnościowy szpagat.

Agresja jest mechanizmem obronnym. Dziecko atakuje, żeby upuścić emocje, których nie umie nazwać. Często „obrywa się” temu rodzicowi, przy którym dziecko czuje się… bezpieczniej. Tak, paradoksalnie – dziecko wyładuje się na Tobie, bo wie, że Ty go nie zostawisz, nawet jak będzie „niegrzeczne”.

To może Cię zainteresować: Jak rozmawiać z dzieckiem o rozwodzie?

Sądowa rzeczywistość: Jak sędzia widzi agresywne dziecko?

W sądzie rodzinnym emocje przekłada się na paragrafy. I tu musisz być bardzo ostrożny. Jeśli Twoje dziecko jest agresywne po powrocie od drugiego rodzica, sąd może to zinterpretować dwojako:

1. Wina drugiego rodzica: Dziecko wraca roztrzęsione, bo tam działo się coś złego (zaniedbanie, nastawianie, brak zasad).

2. Wina rodzica wiodącego (Ciebie): Dziecko jest agresywne, bo wyczuwa Twoją niechęć do byłego partnera. To prosta droga do oskarżeń o zespół alienacji rodzicielskiej (PAS).

Agresja może być przesłanką do skierowania Was na badanie OZSS (Opiniodawczy Zespół Sądowych Specjalistów). Biegli sprawdzą, czy zachowanie dziecka wynika z traumy rozwodowej, czy z błędów wychowawczych którejś ze stron.

Historia z sali sądowej (Z życia wzięte)

Pamiętam sprawę 8-letniego Michała. Chłopiec w szkole był aniołem, a w domu zamieniał się w demona. Rzucał przedmiotami w matkę, a ojca przy powitaniu potrafił opluć. Ojciec w sądzie twierdził: „Matka sobie nie radzi, dziecko potrzebuje męskiej ręki, wnioskuję o zmianę miejsca zamieszkania”.

Matka była załamana, myślała, że traci syna. Podczas sprawy wyszło jednak coś innego. Rodzice podczas przekazywania sobie dziecka (tzw. „handover”) wymieniali złośliwości. „Masz, bierz go, tylko oddaj czystego”. „Znowu się spóźniłaś”. Michał chłonął to jak gąbka. Jego agresja była sposobem na odwrócenie uwagi rodziców od kłótni – wolał, żeby krzyczeli na niego, niż na siebie nawzajem.

Wprowadziliśmy sztywny plan wychowawczy i zakaz rozmów rodziców przy dziecku (komunikacja tylko mailowa). Po trzech miesiącach agresja Michała spadła o 80%. Czasem rozwiązaniem nie jest zmiana wyroku, ale zmiana zachowania dorosłych.

Jak reagować, żeby nie pogorszyć sprawy?

Przede wszystkim – nie bierz tego do siebie. Wiem, łatwo powiedzieć. Ale słowa „nienawidzę cię” rzucone w złości przez 7-latka oznaczają „jest mi źle i nie wiem co z tym zrobić”.

Pamiętaj też o kwestiach formalnych. Jeśli agresja jest skrajna, zagraża zdrowiu lub życiu, musisz działać. Ale nie poprzez zabranianie kontaktów na własną rękę (to błąd!), lecz poprzez wniosek do sądu o zmianę formy kontaktów, np. w obecności kuratora lub psychologa. Ustalenie jasnych zasad, jak wyglądają kontakty z dzieckiem, często obniża poziom stresu u wszystkich.

To może Cię zainteresować: Co zrobić, gdy dziecko staje się mediatorem między rodzicami?

Agresja Twojego dziecka to krzyk o pomoc. Nie zagłuszaj go kolejną awanturą z byłym małżonkiem. Twoim zadaniem jest teraz być mądrzejszym dorosłym i stworzyć dziecku nową, bezpieczną przystań, nawet w dwóch oddzielnych domach.

Chcesz zacząć działać, ale gubisz się w przepisach? Umów się na konsultację w mojej kancelarii we Wrocławiu. Ustalimy strategię i wycenimy Twoje szanse.

Inni czytali również:

• Co zrobić, gdy dziecko płacze przed kontaktami z drugim rodzicem?
• Czy rozwód naprawdę niszczy dziecko?